«داراب افسر بختیاری»

جعفر مردانی در آیین افتتاح این مجتمع، با تبریک هفته دولت، اظهار کرد: توسعه همه‌جانبه چهارمحال و بختیاری در حوزه‌های زیرساخت، فرهنگ و هنر، بهداشت و درمان و تعلیم و تربیت، حاصل تلاش مجموعه‌ای از مدیران و مسئولان است و در این میان، حمایت‌های سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، نقش مهمی داشته است.

استاندار چهارمحال و بختیاری با اشاره به افتتاح خانه فرهنگ و هنر داراب افسر بختیاری گفت: راه‌اندازی چنین مجموعه‌ای این پیام را دارد که فرهنگ نباید در حاشیه زندگی مردم قرار گیرد، بلکه باید در متن زندگی اجتماعی و در دسترس نسل جوان باشد.

وی افزود: داراب افسر بختیاری بخشی مهم از هویت فرهنگی مردم بختیاری است و آثار او طی نسل‌های مختلف منتقل شده و همچنان در حافظه فرهنگی این مردم حضور دارد.

مردانی همچنین با اشاره به مصوبات سفر رئیس‌جمهور به چهارمحال و بختیاری در سال گذشته، اظهار کرد: در این سفر ۲۶.۸ همت اعتبار تملک دارایی‌های سرمایه‌ای و ۱۴ همت تسهیلات بانکی برای استان مصوب شد.

استاندار چهارمحال و بختیاری ادامه داد: شورای راهبری توسعه استان نیز با حضور شماری از افراد تأثیرگذار و ظرفیت‌های علمی، اقتصادی و مدیریتی استان در تهران تشکیل شده است تا از توان و ظرفیت این افراد برای شتاب‌بخشی به روند توسعه چهارمحال و بختیاری استفاده شود.

ضرورت بازخوانی مفاخر فرهنگی بختیاری

محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور نیز در این آیین با اشاره به روند احداث خانه فرهنگ و هنر داراب افسر بختیاری گفت: در دولت چهاردهم روند احداث این مجموعه سرعت گرفت و چنین فضاهایی برای معرفی مفاخر فرهنگی و ادبی کشور اهمیت زیادی دارد.

وی با تأکید بر ضرورت معرفی ادبیات فرزانگان و مفاخر مناطق مختلف کشور افزود: چهارمحال و بختیاری از نظر برخورداری از مفاخر فرهنگی و ادبی، ظرفیت قابل توجهی دارد.

شالویی از پژمان بختیاری، عمان سامانی، داراب افسر بختیاری و مرحوم دهکردی به عنوان شماری از چهره‌های شاخص فرهنگی و ادبی این استان نام برد و پیشنهاد کرد جشنواره‌ای با عنوان «داراب افسر بختیاری» هر دو سال یک‌بار با حضور استان‌های دارای جمعیت بختیاری و لر برگزار شود.

مشخصات پروژه

مجتمع فرهنگی و هنری داراب افسر بختیاری در دو طبقه و با زیربنای ۹۵۷ مترمربع در روستای دستگرد شهرستان بروجن احداث شده است. اعتبار این پروژه از محل مشارکت‌های اجتماعی وزارت نفت تأمین و عملیات احداث آن توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی انجام شده است.

پینوشت | داراب افسر؛ شاعری که زبان بختیاری را به ادبیات ماندگار تبدیل کرد

داراب افسر بختیاری، شاعر نامدار بختیاری، در سال ۱۲۷۹ در منطقه چغاخور متولد شد. پدر او، اصلان احمد خسروی، از بزرگان طایفه احمد خسروی و از تیره زراسوند هفت‌لنگ بختیاری و مادرش بی‌بی گوهر، دختر حسینقلی‌خان ایلخانی بود. افسر اگرچه آموزش رسمی و دانشگاهی به معنای امروزی نداشت، اما با بهره‌گیری از دانش ادبی و ذوق شعری خود، به یکی از مهم‌ترین چهره‌های شعر بختیاری تبدیل شد. منابع موجود آغاز جدی فعالیت شعری او را حدود ۳۰ سالگی ذکر کرده‌اند.

اهمیت داراب افسر تنها در سرودن شعر به گویش بختیاری خلاصه نمی‌شود. او در دوره‌ای به آفرینش ادبی پرداخت که زبان‌های محلی بیش از هر چیز در قالب فرهنگ شفاهی، روایت‌های خانوادگی، ترانه‌ها و نقل سینه‌به‌سینه استمرار داشتند. افسر توانست این سرمایه شفاهی و زبانی را به شعر مکتوب، منسجم و ادبی تبدیل کند و به همین دلیل در میان پژوهشگران و علاقه‌مندان ادبیات بختیاری، از او با عنوان «پدر شعر بختیاری» یاد شده است.

در میان آثار شناخته‌شده او، «خدائیه»، «همیلا»، «عمرویه» و «رستاخیز مسجدسلیمان» جایگاه ویژه‌ای دارند. این آثار فقط مجموعه‌ای از سروده‌های محلی نیستند؛ بلکه در آنها عناصر مختلفی از فرهنگ، زبان، تاریخ، باورهای دینی، زندگی اجتماعی، عشق به سرزمین و هویت بختیاری بازتاب یافته است. «همیلا» از نمونه‌های شناخته‌شده مناظره شعری او و «رستاخیز مسجدسلیمان» نیز از آثاری است که در آن نگاه اجتماعی و انتقادی شاعر به تحولات ناشی از صنعت نفت و شرایط اجتماعی آن دوره دیده می‌شود.

«عمرویه» نیز از آثار برجسته اوست که با روایتی حماسی به نبرد حضرت علی(ع) در جنگ خندق می‌پردازد و نشان می‌دهد شعر افسر صرفاً محدود به موضوعات قومی و محلی نبوده و مضامین دینی و حماسی نیز در آن جایگاه مهمی داشته است.

داراب افسر در سال ۱۳۲۰ به اصفهان رفت و سال‌های پایانی زندگی خود را در این شهر گذراند. او در سال ۱۳۵۰ درگذشت و در تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد؛ اما بخش مهمی از میراث ادبی او در میان مردم بختیاری و در حافظه فرهنگی این قوم باقی ماند. آثار او، از جمله «دیوان داراب افسر بختیاری»، در دوره‌های مختلف منتشر شده و همچنان مورد توجه علاقه‌مندان شعر و فرهنگ بختیاری است.

شاید مهم‌ترین ویژگی میراث داراب افسر این باشد که او توانست زبان بختیاری را از یک ابزار ارتباط روزمره به یک رسانه قدرتمند برای بیان ادبی، هویتی، اجتماعی و تاریخی تبدیل کند. از این منظر، احداث مجتمع فرهنگی و هنری به نام او صرفاً ساخت یک ساختمان فرهنگی نیست؛ بلکه می‌تواند فرصتی برای بازشناسی و انتقال میراث ادبی و زبانی بختیاری به نسل جدید باشد.

اگر این مجموعه صرفاً به یک ساختمان اداری یا سالن برگزاری چند برنامه مناسبتی محدود نشود و به محلی برای آموزش زبان و ادبیات بختیاری، گردآوری اسناد و آثار مفاخر، برگزاری جشنواره‌ها، حمایت از شاعران و نویسندگان جوان و ثبت و انتقال میراث شفاهی منطقه تبدیل شود، می‌تواند از یک پروژه عمرانی به یک نهاد ماندگار فرهنگی در چهارمحال و بختیاری تبدیل شود. در واقع، بهترین بزرگداشت داراب افسر نه فقط نصب نام او بر سردر یک مجتمع، بلکه فراهم کردن زمینه‌ای برای آن است که شعر، زبان، تاریخ و فرهنگ بختیاری نیز همچون سایر میراث‌های ارزشمند فرهنگی کشور، امکان زیست و بازتولید در نسل‌های آینده را پیدا کند.